PricewaterhouseCoopers (PwC) tarafından yayımlanan “Küresel Veri Merkezi Görünümü 2026-2050” raporuna göre, yapay zeka talebinin artmasıyla veri merkezlerine yönelik yatırımların 2030’da 1,1 trilyon dolara ve 2050’de yıllık 1,8 trilyon dolara ulaşması öngörülüyor. Bu durum, küresel veri merkezi yatırımlarının 2026-2050 döneminde toplam 31,6 trilyon dolara ulaşacağı anlamına geliyor. Ancak bu büyümenin gerçekleşmesi, veri merkezlerine ne kadar hızlı ve güvenilir elektrik sağlanabileceğine bağlı olacak.
Yapay zeka iş yüklerinin artan enerji ihtiyacı, mevcut elektrik şebekeleri üzerinde önemli bir baskı oluşturuyor. Planlanan devasa yatırımların hayata geçirilmesi, elektriğin veri merkezlerine kesintisiz ulaştırılmasına odaklanılmasını gerektiriyor.
PwC raporu, veri merkezi yatırımlarının yönünü belirleyecek en önemli faktörün başında elektriğin geldiğini vurguluyor. Büyük ölçekli veri merkezleri için yeterli miktarda, uygun maliyetli, güvenilir ve düşük karbonlu elektriğin sağlanması, birçok pazar için en zorlu koşullardan biri haline geliyor. İletim kapasitesi, trafo merkezlerine erişim ve transformatör tedarik sürelerindeki uzunluklar, yeni projelerin zamanlamasını ve yerini belirleyen darboğazlar olarak öne çıkıyor. Bu nedenle ülkelerin sadece yeni elektrik üretim kapasitesi oluşturması değil, aynı zamanda üretilen elektriği veri merkezlerine taşıyacak şebeke altyapısını da hızla geliştirmesi büyük önem taşıyor.
Bazı veri merkezi işletmecileri kendi elektrik üretim kapasitelerini geliştirse de, bu durum sektörün genel büyümesi için gerekli olan şebeke yatırımlarının yerini tutmuyor. Yapay zeka iş yüklerinin daha enerji yoğun işlemcilere dayanması, elektrik altyapısı üzerindeki baskıyı daha da artırıyor. Geleneksel bulut altyapısı CPU’lara dayanırken, yapay zeka iş yüklerinde kullanılan GPU’lar ve hızlandırıcılar daha fazla enerji tüketiyor ve daha hızlı teknolojik yenilenme gerektiriyor. Sunucu ve GPU’ların 4-6 yılda bir yenilenmesi gerektiği düşünüldüğünde, bilgi ve iletişim teknolojileri ekipmanlarının veri merkezi yatırımlarındaki payının 2050’de yüzde 93’e yükselmesi bekleniyor.
PwC, her 1 dolarlık veri merkezi inşaat yatırımının, ilerleyen dönemde yaklaşık 12 dolarlık bilgi ve iletişim teknolojileri ekipmanı yatırımını tetikleyebileceğini hesaplıyor.
Elektriğin kaynağı ve maliyeti, veri merkezi yatırımlarının coğrafi dağılımında giderek daha belirleyici hale geliyor. Rekabetçi fiyatlarla yenilenebilir elektrik sağlayabilen ülkeler, veri merkezi yatırımlarını çekme konusunda avantaj elde ediyor. Şili, güçlü güneş enerjisi kaynakları sayesinde rekabetçi elektrik fiyatları sunarken, Kanada istikrarlı şebekesi ve yenilenebilir enerji altyapısıyla öne çıkıyor. Avrupa’da ise İskandinav ülkeleri, yenilenebilir enerji ağırlıklı sistemleri ve soğutma ihtiyacını azaltan iklim koşullarıyla avantaj sağlıyor.
Bu çerçevede, yapay zeka yatırımlarındaki rekabetin sadece binalar, işlemciler ve sermaye üzerinden değil, aynı zamanda uzun vadeli elektrik üretimi ve şebeke kapasitesi üzerinden de şekillenmesi bekleniyor. Küresel yatırımların bölgesel dağılımında Amerika kıtasının 2050’ye kadar 16,5 trilyon dolarla ilk sırada yer alması ve bunun büyük kısmının ABD’de gerçekleşmesi öngörülüyor. Asya-Pasifik’in ise 8,2 trilyon dolarlık yatırım çekmesi bekleniyor.
Veri egemenliği politikaları da yatırımların küresel dağılımını etkileyebilir. Güçlü iç talebe sahip ancak veri merkezi kapasitesi sınırlı ülkeler daha fazla yatırım çekebilir. Hükümetlerin ve finans, sağlık gibi düzenlemeye tabi sektörlerin kritik verilerini kendi sınırları içinde barındırmaya yönelmesi, yatırımların ülkeler arasındaki dağılımını değiştirebilir. Bu senaryoda, İngiltere’nin yanı sıra Türkiye ve Polonya’nın da artan ihtiyaçla birlikte daha fazla veri merkezi yatırımı çekebileceği değerlendiriliyor.
