ABD ile İran arasındaki gerilimi sona erdirmeyi ve Hürmüz Boğazı’nın açılmasını amaçlayan 14 maddelik mutabakat metni dijital ortamda imzalandı. Beyaz Saray, ABD Başkanı Trump’ın anlaşmanın bir nüshasını Fransa’da, G7 zirvesi sırasında imzaladığını doğruladı. İran Dışişleri Bakanlığı Sözcüsü İsmail Bekayi de metnin Trump ve Pezeşkiyan tarafından dijital ortamda imzalanarak yürürlüğe girdiğini bildirdi.
ABD merkezli Axios haber sitesi, Başkan Trump’ın mutabakatı Fransa’nın Versay Sarayı’nda, Fransa Cumhurbaşkanı Emmanuel Macron ile yemek yerken imzaladığını aktardı. Bu imza ile anlaşma resmen yürürlüğe girdi. İran Dışişleri Bakanlığı Sözcüsü Bekayi, Farsça ve İngilizce metinlerin benzer olduğunu ve karşı tarafça imzalandığını belirtti.
Reuters haber ajansı, 14 maddelik mutabakat metninin ana hatlarını kamuoyuna duyurdu. Anlaşma, ABD ve İran İslam Cumhuriyeti’nin Lübnan dahil tüm cephelerdeki askeri operasyonları derhal ve kalıcı olarak sona erdirmesini öngörüyor. Taraflar, birbirlerine karşı güç kullanmaktan veya kullanma tehdidinde bulunmaktan kaçınmayı taahhüt etti.
Mutabakat, ABD ve İran’ın birbirlerinin egemenliğine saygı göstermesini ve iç işlerine karışmamasını içeriyor. Nihai anlaşmanın en fazla 60 gün içinde müzakere edilip sonuçlandırılması hedefleniyor. Bu süre, karşılıklı rıza ile uzatılabilecek.
Anlaşmanın imzalanmasının ardından ABD, İran’a yönelik deniz ablukasını kaldırmaya başlayacak ve 30 gün içinde tamamen sona erdirecek. İran İslam Cumhuriyeti ise ticari gemilerin Hürmüz Boğazı’ndan güvenli geçişini sağlamak için gerekli düzenlemeleri yapacak. ABD, nihai anlaşma sonrası İran sınırları yakınındaki kuvvetlerini 30 gün içinde geri çekmeyi taahhüt etti.
ABD, İran’ın yeniden inşası ve ekonomik kalkınması için en az 300 milyar ABD doları tutarında bir plan hazırlayacak. Ayrıca, Birleşmiş Milletler Güvenlik Konseyi kararları ve Uluslararası Atom Enerjisi Ajansı (UAEA) kararları dahil tüm tek taraflı ABD yaptırımlarının kaldırılmasını taahhüt etti. İran İslam Cumhuriyeti, nükleer silah temin etmeyeceğini veya geliştirmeyeceğini bir kez daha teyit etti.
Mutabakat, nihai anlaşma imzalanana kadar mevcut durumun korunmasını da içeriyor. İran nükleer programının mevcut durumunu sürdürecek, ABD ise yeni yaptırım uygulamayacak ve bölgeye ilave asker konuşlandırmayacak. ABD Hazine Bakanlığı, İran ham petrolü ve ürünlerinin ihracatı ile ilgili bankacılık, sigortacılık ve nakliye hizmetleri için muafiyetler sağlayacak. Ayrıca, İran İslam Cumhuriyeti’ne ait dondurulmuş veya kısıtlanmış fon ve varlıkların kullanımına tam olarak açılmasını garanti etti.
Taraflar, mutabakatın başarılı uygulanmasını ve nihai anlaşmaya uyumu izlemek üzere bir yürütme mekanizması kurulacağı konusunda anlaştı. Nihai anlaşma, bağlayıcı bir Birleşmiş Milletler Güvenlik Konseyi kararıyla onaylanacak.
