ABD Başkanı Donald Trump, Rusya Devlet Başkanı Vladimir Putin ve Çin Devlet Başkanı Şi Cinping, Asya-Pasifik Ekonomik İşbirliği (APEC) Zirvesi kapsamında Çin’in Shenzhen kentinde kritik bir üçlü görüşme gerçekleştirmişti. Bu tarihi zirve, dünya liderlerinin küresel meseleler ve büyük güçler arası ilişkiler üzerine önemli mesajlar vermesine sahne oluyor.
Başkan Trump, Çin’den ABD’ye dönüş yolculuğunda yaptığı açıklamada, liderler arasındaki görüşmeyi “son derece başarılı” olarak niteliyor. Görüşmeye 10 üzerinden 12 puan verdiğini belirten Trump, Şi ile yapay zeka veya kendi ifadesiyle “süper zeka” alanında bazı sınırlayıcı önlemleri konuştuğunu aktarıyor.
Trump, bu önlemlerin ayrıntılarını paylaşmazken, liderlerle yaptığı görüşmelerin büyük ölçüde Ukrayna’ya odaklandığını ifade ediyor. İran ile savaşın ise neredeyse hiç gündeme gelmediğini belirtiyor. Ayrıca, Putin’in Ukrayna’nın Kırım Köprüsü’ne yönelik saldırıları nedeniyle Ukrayna Devlet Başkanı Volodimir Zelenskiy’e “son derece öfkeli” olduğunu kaydediyor.
Putin’in bu hissiyatının anlaşılır olduğunu düşündüğünü vurgulayan Trump, Zelenskiy’nin üçlü görüşmede bulunmamasına ve Ukrayna’ya ilişkin kararların kendisi olmadan alınmaması gerektiği yönündeki itirazına da değiniyor. Trump, bu noktada Zelenskiy’e katıldığını işaret ederek, Ukrayna’daki savaşa ilişkin nihai kararları Zelenskiy olmadan almayacağının altını çiziyor.
Çin Devlet Başkanı Şi Cinping, ABD Başkanı Donald Trump ve Rusya Devlet Başkanı Vladimir Putin ile gerçekleştirdiği üçlü görüşmede, üç ülkenin kendi aralarında çatışma ve cepheleşmeden kaçınarak “barış içinde bir arada yaşama” ilkesine bağlı kalması gerektiğini belirtiyor. Büyük güçlerin karşılıklı saygı ve kazan-kazan işbirliğiyle barış içinde bir arada yaşaması gerektiğini vurgulayan Şi, “Çin, ABD ve Rusya dost ve ortak olmalı, kendi aralarında çatışma ve cepheleşmeden kaçınmalı, barış içinde bir arada yaşamaya bağlı kalarak Tukidides tuzağına düşmemek için çaba göstermeli” ifadelerini kullanıyor.
Şi, iki ülke ilişkilerini tartışırken, ABD’li tarihçi Graham Allison’ın Antik Yunan tarihçisi Tukidides’in Sparta ve Atina kent devletleri arasındaki “hakim güç-yükselen güç” mücadelesine ilişkin tarihsel anlatısından hareketle kullandığı “Tukidides Tuzağı” kavramına bir kez daha gönderme yapıyor. Çin, ABD ve Rusya’nın 2. Dünya Savaşı’nın galipleri olarak savaş sonrası uluslararası düzeni kararlılıkla savunması gerektiğini vurgulayan Şi, “Tarih bize gösteriyor ki; büyük güçler uyum içinde olursa dünyada barış hakim olur, büyük güçler çatışırsa dünya kaosa sürüklenir” görüşünü dile getiriyor.
Şi, nükleer silahların insanlığın başında sallanan “Demokles’in kılıcı” olduğuna işaret ederek, bunların yasaklanması, aşamalı olarak yok edilmesi ve dünyanın nükleer silahlardan arındırılması gerektiğini belirtiyor.
Rusya Devlet Başkanı Vladimir Putin, Çin Devlet Başkanı Şi Cinping ve ABD Başkanı Donald Trump ile yaptığı görüşmenin son derece faydalı olduğunu ifade ediyor. Putin, “Görüşmelerin devam etmesini çok isterim. Bu, kuşkusuz diplomasi tarihine geçen bir sayfa oldu” diyerek zirvenin önemini vurguluyor.
Zirvenin ardından düzenlenen basın toplantısında konuşan Putin, görüşmenin tarihi olduğuna işaret ediyor. “Görüşmelerin devam etmesini çok isterim. En azından, önemli konularda görüşlerin karşılaştırılması konusunda tam olarak mutabık kalınmasa da karşılıklı anlayış oluştu. Daha önce buna benzer görüşmeler yapılmamıştı. Şimdi ise böyle bir görüşme gerçekleşti. Bu da kuşkusuz diplomasi tarihine geçen bir sayfa oldu” değerlendirmesinde bulunuyor.
Rusya, Çin ve ABD’nin Birleşmiş Milletler Güvenlik Konseyi’nin (BMGK) daimi üyesi olduğuna dikkat çeken Putin, görüşmenin içeriğiyle ilgili bilgiler paylaşıyor. Putin, “Görüşmede, BM’nin reform edilmesini ve potansiyelinin artırılmasını istişare ettik. Hepimiz, bu evrensel örgütün çalışmalarının günümüzün gerçeklerine uyarlanması gerektiği konusunda hemfikiriz” ifadelerini kullanıyor.
Güvenlikle ilgili konuları da ele aldıklarını aktaran Putin, “Kitle imha silahlarının ve nükleer silahların yayılmasının önlenmesi, seyrüsefer özgürlüğü ile ilgili bazı sorunlar üzerinde durduk. Uluslararası deniz hukukunun tüm normlarına uyulmasını destekliyoruz” değerlendirmesini yapıyor. Putin, Uluslararası Ceza Mahkemesi’nin yetki sınırlarını aştığını ve siyasi kararlar aldığını aktararak, liderlerin bu konuda da hemfikir olduğunu dile getiriyor.
Görüşmede yaptıkları resmi açıklamaların ardından serbest şekilde konuşmaya devam ettiklerini anlatan Putin, “Bu tartışma, tamamen serbest ve son derece açık bir ortamda gerçekleşti. Bu, birbirimizi daha iyi anlamamızı sağladı ve ileride buna benzer görüşmelerin sağlanması için zemin oluşturdu. Bu görüşmelerin yine aynı formatta mı yoksa başka bir formatta mı sağlanacağı önemli değil. Genel olarak bu görüşme, son derece faydalıydı” sözleriyle zirvenin verimliliğini özetliyor.
Reklam & İşbirliği: [email protected]